Bij het publiceren van foto's op een bedrijfswebsite in Italië moet je vrijwel altijd de beeldrechten op drie niveaus afzonderlijk controleren: het auteursrecht op de foto zelf , het recht op het eigen beeld van de herkenbare persoon en de naleving van de AVG zodra personen direct of indirect identificeerbaar zijn. Juist hier gaat het vaak mis bij kleine bedrijven in Zuid-Tirol, omdat ze vaak Duitse sjablonen overnemen, terwijl Italië zijn eigen normen en werkwijzen hanteert.
Ik zie dit heel vaak gebeuren in mijn dagelijkse werk met mkb-bedrijven: een fotoshoot is betaald, de foto's zijn prachtig, de nieuwe website is bijna klaar – en pas vlak voor de lancering vraagt iemand of foto's van medewerkers, bouwplaatsen of een voertuig met een zichtbaar kenteken wel gepubliceerd mogen worden. Dan volgt er een hectische zoektocht naar goedkeuringen. Een duidelijk proces vóór het uploaden is veel beter.
Voor een bedrijfswebsite in Italië geldt een simpele regel: een foto mag niet online worden gepubliceerd simpelweg omdat je de eigenaar bent, ervoor hebt betaald of er technische toegang toe hebt. Wat telt, zijn duidelijk omschreven gebruiksrechten, toegestane publicatie en controleerbare documentatie.
Vooral in Zuid-Tirol is verwarring met de Duitse wetgeving bijzonder gebruikelijk. Veel bedrijven gebruiken de Duitse of Oostenrijkse taal als leidraad, maar juridisch gezien is de Italiaanse en Europese wetgeving van toepassing op hun websites. Daarom is het bij het strategisch bouwen van uw bedrijfswebsite net zo belangrijk om de juridische rechten te verduidelijken als het ontwerp, de tekst en de technologie.
Beeldrechten op bedrijfswebsites in Italië: Waar u echt op moet letten
Voor een heldere publicatie onderscheid ik in projecten altijd drie vragen:
- Wie heeft de foto gemaakt? Deze vraag betreft auteursrecht en gebruiksrechten.
- Wie is er herkenbaar op de foto? Deze vraag betreft het recht op eigen beeld en de publicatie van afbeeldingen van personen.
- Kan een persoon worden geïdentificeerd? Deze vraag betreft gegevensbescherming en de AVG.
Deze scheiding zorgt direct voor duidelijkheid. Bijvoorbeeld: een externe fotograaf maakt foto's van medewerkers voor de teampagina. Dan heb je niet alleen een contractuele overeenkomst met de fotograaf nodig, maar meestal ook duidelijke toestemming van de afgebeelde personen en een heldere documentatie over waarvoor de foto's gebruikt mogen worden.
Auteursrecht: Van wie is de rechtmatige eigenaar van de foto?
Veel bedrijven gaan uit van een verkeerde aanname over auteursrecht. In Italië berust het auteursrecht op een foto over het algemeen bij de fotograaf. Volgens de Italiaanse auteursrechtwetgeving, zoals gepresenteerd in WIPO Lex , heeft de fotograaf, conform artikel 88 van Wet nr. 633/1941, het exclusieve recht om de foto te reproduceren, te verspreiden en te exploiteren. Hoewel de wet uitzonderingen kent, zoals voor bepaalde portretten in opdracht of foto's van de bezittingen van de klant, is dit precies de reden waarom je er nooit vanuit moet gaan dat "betaald" automatisch "gratis te gebruiken" betekent.
In de praktijk betekent dit:
- Een betaalde fotoshoot vervangt geen gebruiksrechtenovereenkomst.
- Een downloadlink vervangt geen toestemming voor het gebruik van de rechten.
- Een factuur vervangt niet de goedkeuring voor website, sociale media, werving en drukwerk.
Ik raad aan om voor elke fotoshoot een korte schriftelijke overeenkomst op te stellen met minimaal vijf punten: Wie is de auteursrechthebbende, welke gebruiksrechten worden overgedragen, voor welke kanalen geldt het gebruik, is het gebruik beperkt in tijd of onbeperkt, en mag de fotograaf de beelden gebruiken voor zelfpromotie?
Het is ook belangrijk om rekening te houden met archiefbeelden. Een oude foto valt niet automatisch onder het publieke domein. Volgens Richtlijn 2006/116/EC betreffende EUR-Lex duurt de auteursrechtelijke bescherming in de EU over het algemeen 70 jaar na het overlijden van de auteur . Voor bedrijfsarchieven betekent dit dat zelfs historische foto's nog steeds beschermd kunnen zijn.
Recht op eigen beeltenis in Italië: De persoon op de foto vormt een apart juridisch gebied.
Ook als de gebruiksrechten van de foto duidelijk zijn, is publicatie niet automatisch toegestaan. In Italië wordt het recht op het eigen beeld onder andere geregeld door artikel 10 van het Italiaanse Burgerlijk Wetboek (Codice Civile) en door de artikelen 96 en 97 van Wet nr. 633/1941 . Een goede samenvatting hiervan is te vinden op Bugnion.
Voor kleine bedrijven is de kern van de zaak eenvoudig: zodra een persoon herkenbaar is en zijn of haar afbeelding op de bedrijfswebsite wordt gebruikt voor externe presentatie, het opbouwen van vertrouwen, werving of reclame, moet u de publicatie ervan niet zomaar op gewoonte baseren. U hebt een duidelijke basis en de juiste goedkeuring nodig.
Dit geldt met name voor:
- Foto's van het personeel op teampagina's
- groepsfoto's van het bedrijf
- Klanten of partners op referentiefoto's
- Foto's van het evenement van openingen, beurzen of vieringen
- bouwplaats foto's, als er mensen herkenbaar zijn op de voorgrond of achtergrond
In mijn ervaring is dit precies het meest voorkomende struikelblok: het team stemt zonder aarzeling in met een fotoshoot, maar niemand spreekt af of de foto's alleen voor intern gebruik, alleen voor de bedrijfswebsite of ook voor sociale media, vacatures en brochures bedoeld zijn. Later ontstaat er onduidelijkheid, en onduidelijkheid over de beeldrechten is bijna altijd een teken van ontoereikende documentatie.
AVG met betrekking tot foto's, foto's van werknemers en kentekenplaten
De AVG is ook van toepassing wanneer persoonsgegevens in foto's worden verwerkt. Volgens het Europees Comité voor gegevensbescherming vormen foto's persoonsgegevens als een persoon direct of indirect identificeerbaar is. Voor een bedrijfswebsite betekent dit dat een herkenbaar gezicht, een typische werksituatie, een naamplaatje of een combinatie van meerdere kenmerken al relevant kunnen zijn in het kader van de gegevensbeschermingswetgeving.
Dit geldt niet alleen voor gezichten. Kentekenplaten kunnen ook persoonsgegevens vormen als ze een persoon direct of indirect identificeren. De CNIL ( Franse Autoriteit voor Gegevensbescherming) noemt kentekenplaten expliciet als voorbeeld van indirecte identificeerbaarheid. Dit is belangrijk voor foto's van wagenparken, dienstvoertuigen en bouwplaatsen.
In de praktijk betekent dit:
- Een foto van een bedrijfsauto met logo is vaak minder problematisch dan een foto waarop ook een leesbaar kenteken, een bestuurder en een privéwoning te zien zijn.
- Een foto van een bouwplaats wordt al snel gevoelig als er monteurs, buren, huisnummers, kentekenplaten of privé-eigendommen op te zien zijn.
- Een groepsfoto van het team is vanuit het oogpunt van gegevensbescherming niet "onschadelijk" alleen omdat iedereen vriendelijk in de camera kijkt.
Voor foto's van medewerkers is schriftelijke, specifieke en vrijwillige toestemming meestal de meest overzichtelijke oplossing voor externe communicatie. De toestemmingsverklaring mag niet vaag geformuleerd zijn, maar moet het beoogde gebruik duidelijk specificeren: website, teampagina, werving, sociale media, drukwerk of pers.
Typische voorbeelden op bedrijfswebsites in Zuid-Tirol en Italië.
| Motieftype | Juridisch risico | Wat moet er nog worden verduidelijkt? | Heb je toestemming nodig? | Aanbevolen documentatie |
|---|---|---|---|---|
| Werknemersprofiel | Gemiddeld tot hoog | Auteursrecht, publicatie en gebruik van de fotograaf | In de praktijk meestal wel, schriftelijk en specifiek. | Fotorechten, kanaalbereik, datum, opslaglocatie |
| Teamfoto | Gemiddeld tot hoog | Alle identificeerbare personen, vervolgprocedures, vertrek van individuele werknemers | Meestal wel, ja. | Lijst met namen van de afgebeelde personen, toestemmingen, bestandsnummer |
| Foto van een bouwplaats | Gemiddeld tot hoog | Personen op de achtergrond, kentekenplaten, huisnummers, logo's van derden, klantreferenties | Alleen als personen identificeerbaar zijn of het gebruik gevoelig is; controleer regelmatig. | Projectopdracht, beoordeling van gevoelige details, bewerkte versie |
| Voertuigfoto met logo en kentekenplaat | Middelen | Gebruiksrechten van de foto, zichtbaarheid van kentekenplaten, verwijzing naar personen | Niet altijd, maar controleer kentekenplaten die moeilijk leesbaar zijn. | Vrijgave van de afbeelding, bewerkt bestand zonder essentiële details. |
| Klant of getuigenis | Hoog | Publicatie, gebruik in reclame, context van de verklaring | Ja, duidelijk en schriftelijk. | Toestemming, vrijgave van verklaringen, gebruiksduur |
| Evenementfoto | Middelen | Herkenbaarheid van personen, focusonderwerp of incidenteel element, gebruik in reclame | Vaak nuttig, vooral bij duidelijk herkenbare personen. | Evenementaankondiging, beeldselectie, individuele beoordeling van close-upfoto's |
| interieur of gebouw | Laag tot gemiddeld | Huisregels, vertrouwelijke informatie, handelsmerken, personen op de foto | Alleen voor identificeerbare personen | Terreinontruiming, inspectie van zichtbare details |
Dit overzicht vervangt geen individuele juridische beoordeling, maar is wel zeer nuttig in de dagelijkse praktijk. Zo werken wij ook met foto- en videoprojecten : eerst de onderwerpen en het beoogde gebruik bepalen, dan filmen we en vervolgens archiveren we alles netjes.
De meest voorkomende misvattingen over beeldrechten
- “Wij hebben de opnames betaald, dus alles is van ons.” Nee. Zonder duidelijke regelgeving zijn gebruiksrechten vaak beperkter dan men zou denken.
- "Iedereen was aanwezig bij de opnames, dus alles was mogelijk." Nee. Deelname aan de fotoshoot geeft niet automatisch toestemming voor publicatie.
- "De afbeelding is alleen te zien op onze website, niet in advertenties." Een bedrijfswebsite is nog steeds een vorm van publieke representatie.
- "Dat is gewoon een kentekenplaatnummer." Een kentekenplaat kan gepersonaliseerd zijn en moet zorgvuldig gecontroleerd worden.
- "De medewerker is niet meer bij ons in dienst, maar de foto was destijds prima." Na vertrek dient u altijd te evalueren of u de dienst in de toekomst nog wilt gebruiken.
Praktische goedkeuringschecklist voor dagelijkse werkzaamheden
Als je weinig tijd hebt, gebruik dan deze checklist. Het bespaart je latere discussies, vervolgvragen en kostbaar herwerk.
Voor de fotoshoot
- Maak een lijst met onderwerpen: foto's van medewerkers, teamfoto's, foto's van de bouwplaats, voertuigen, interieurs, klanten.
- Definieer de beoogde toepassingen: bedrijfswebsite, sociale media, werving, drukwerk, pers.
- Leg de gebruiksrechten schriftelijk vast met de fotograaf.
- Stel een toestemmingsformulier op voor identificeerbare personen.
- Controleer of er gevoelige gegevens zichtbaar zijn: kentekenplaten, huisnummers, displays, documenten, kinderen, derden.
Tijdens de opnames
- Noteer wie op welke foto staat.
- Publiceer geen spontaan toegevoegde motieven later zonder voorafgaande beoordeling.
- Foto's zonder essentiële details, zoals zonder kentekenplaten of met een neutrale achtergrond.
Na de fotoshoot
- Geef bestanden een betekenisvolle naam, bijvoorbeeld: 2025-05-team-sample-company-01-photographer-name.
- Leg intern voor elke afbeelding vast: wie is afgebeeld, wie heeft de foto gemaakt, wanneer is de foto genomen, welke gebruiksrechten gelden, welke toestemming is verkregen en waar wordt het bewijs bewaard.
- Bewaar de bewerkte en goedgekeurde webversie apart van het originele materiaal.
- Wijs aan elke afbeelding een duidelijke status toe: goedgekeurd, beperkte goedkeuring, niet publiceren.
Zodra een bedrijf deze eenvoudige structuur goed heeft opgezet, wordt het onderhoud van de website een stuk eenvoudiger. Voor mij maken dit soort processen deel uit van goed strategisch advies : minder chaos, meer traceerbaarheid en aanzienlijk minder risico.
Hoe documenteer je beeldrechten op de juiste manier?
Een bruikbaar intern sjabloon hoeft geen 20 pagina's te tellen. Voor kleine bedrijven is een compact afbeeldingsbestand per onderwerp of fotoshoot met de volgende velden vaak voldoende:
- Bestandsnaam / Afbeeldingsnummer
- Datum en locatie van de opname
- Fotograaf / auteursrechthebbende
- Contractueel verleende gebruiksrechten
- Personen op de foto
- Toestemming verleend: ja/nee
- Toegestane kanalen
- Toegestane duur
- Locatie waar het bewijsmateriaal wordt bewaard
- Speciale opmerkingenbijvoorbeeld geretoucheerde kentekenplaten of alleen de website, niet de sociale media
Vooral bij communicatie in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland (DACH-regio) en Italië is het belangrijk om duidelijke taalkundige afstemming te verkrijgen. Een vage, standaard Duitse formulering is vaak onvoldoende in meertalige bedrijven. Wat betreft grensoverschrijdende communicatie vindt u ook enkele belangrijke basisprincipes die direct relevant zijn in mijn artikel over meertaligheid in marketing voor DACH en Italië .
Wanneer moet u het juridisch laten beoordelen?
Niet elke zaak vereist direct een gespecialiseerd advocatenkantoor. Een juridische beoordeling is echter wel aan te raden als er duidelijk herkenbare personen op de foto's staan, als er klanten of kinderen aanwezig zijn, als referentieprojecten gevoelig liggen, als bouwfoto's privéruimtes tonen, of als het onduidelijk is of oude contracten daadwerkelijk het huidige gebruik dekken.
Mijn praktische advies is simpel: regel de rechten vóór de lancering van je website, niet erna. Beeldrechten zijn geen lastige bijkomstigheid, maar een essentieel onderdeel van een professionele online aanwezigheid. Een sterk merk straalt alleen vertrouwen uit als de achterliggende organisatie ook goed in orde is.
Vragen? Antwoorden!
Mag een externe fotograaf de beelden later gebruiken voor eigen promotie?
Het hangt af van het contract. Als er niets duidelijk is vastgelegd, behoudt de fotograaf in Italië over het algemeen zijn rechten op de foto; het moet echter ook duidelijk zijn of de afgebeelde personen toestemming hebben gegeven voor dergelijk gebruik. Duidelijke contracten voorkomen juist dit soort conflicten.
Is mondelinge toestemming voldoende voor het maken van foto's van werknemers?
In de praktijk is mondelinge toestemming te zwak, omdat deze later moeilijk te bewijzen is. Een betere optie is schriftelijke toestemming waarin het exacte doel wordt gespecificeerd en die intern correct wordt gearchiveerd. Dit bespaart u discussies bij website-herlanceringen, socialmediacampagnes of personeelswisselingen.
Welke regels gelden voor voormalige werknemers op de bedrijfswebsite?
Nadat een medewerker het bedrijf heeft verlaten, is het raadzaam alle afbeeldingen opnieuw te beoordelen. Vooral bij teampagina's, wervingspagina's of content die vertrouwen wekt, is het gebruik ervan vaak niet langer aan te raden of juridisch problematisch. In de praktijk is het verwijderen of vervangen van de afbeelding meestal de meest nette oplossing.
Kan dezelfde afbeelding ook gebruikt worden voor sociale media, werving en drukwerk?
Alleen als deze toepassingen expliciet zijn vastgelegd in gebruiksrechten en toestemming. Toestemming voor de website betekent niet automatisch toestemming voor alle andere kanalen. Specificeer daarom altijd duidelijk de kanalen.
Zijn foto's van bouwplaatsen zonder mensen automatisch probleemloos?
Niet automatisch. Zelfs zonder mensen op de foto kunnen kentekenplaten, huisnummers, documenten, aangrenzende panden of beschermde details zichtbaar zijn op bouwplaatsfoto's. Controleer daarom altijd het hele beeld en niet alleen of er een gezicht te zien is.
Wat is het veiligste minimale proces voor kleine bedrijven?
Voordat u foto's uploadt, moet u drie dingen duidelijk maken: Wie heeft de foto's gemaakt, wie is er herkenbaar op de foto's en waarvoor is het bedoeld? Door deze drie vragen schriftelijk vast te leggen, verkleint u het risico op ongewenste acties op uw bedrijfswebsite aanzienlijk. Voor grotere fotoshoots is een formeel goedkeuringsproces binnen het team aan te raden.
Zwelling
- Wet nr. 633 van 22 april 1941 betreffende de bescherming van auteursrecht en naburige rechten — wipo.int (1941)
- Richtlijn 2006/116/EC betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en bepaalde daarmee samenhangende rechten — eur-lex.europa.eu (2006)
- De Italiaanse aanpak van publiciteits- en beeldrechten — bugnion.eu
- Europees Comité voor gegevensbescherming – Wat zijn persoonsgegevens? — edpb.europa.eu
- CNIL – Gids voor de beveiliging van données personles pour les collectivités territoriales – cnil.fr (2025)
